|
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1.-
Bu Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan
eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun olarak
kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas
ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.-
Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde
uygulanır. 1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının
Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3.-
Bu Kanunda geçen;
a)
Kurum
ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci
maddesinde geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme
başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b)
Başvuru sahibi:
Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c)
Bilgi:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d)
Belge:
Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film,
fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda
kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e)
Bilgi veya
belgeye erişim:
İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre, kurum ve
kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin
mümkün olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya
belgenin aslını inceleyerek not almasına veya içeriğini
görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f)
Kurul:
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4.-
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette
bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi
kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla
ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden
yararlanırlar. Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5.-
Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar
dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin,
süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve
teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler. Bu Kanun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı
hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6.-
Bilgi edinme başvurusu, başvuru
sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş
adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı
ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini
içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu
kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin
ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine
yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir
olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir. Dilekçede, istenen bilgi veya
belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7.-
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların
ellerinde bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken
bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.Kurum ve
kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme
ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi
veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap
verebilirler.
İstenen bilgi
veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa
gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
MADDE 8.-
Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân
ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler,
bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne
zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana
bildirilir.
Gizli bilgileri
ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9.-
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte
olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik
dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan
sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya
belgeye erişim
MADDE 10.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin
onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya
belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği
hâllerde, kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a)
Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
b)
Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c)
Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya
belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu
olanak sağlanır.
Başvurunun
yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği
maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek
üzere tahsil edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya
belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak
istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden sağlanması;
başvuru ile ilgili olarak bir
başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi
veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu
ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz
iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin
uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak
ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede
belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü
içinde ücreti ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12.-
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme
başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı
başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13.-
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını
otuz iş günü içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun
istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde
vermekle yükümlüdürler. Kurula itiraz, başvuru sahibinin
idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14.-
Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar
üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplere
dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum ve
kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin
olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi
Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku,
idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya
doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler
içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür
düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet
Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde
çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek
dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine
önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı,
kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az
ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul
üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona
erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan
görevinden ayrılan üyenin yerine aynı usule göre seçilen
üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni
seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul
görevine devam eder.
Kurul üyelerine
10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için
uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu
görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur
aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur
hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir
kesinti yapılmaz.
Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık
ile diğer kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin
temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına katılmaya
davet edebilir.
Kurulun
sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun görev
ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15.-
Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin
çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek nitelikte
olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan
bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması
sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16.-
Açıklanması hâlinde Devletin
emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve millî
güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla
Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 17.-
Açıklanması ya da zamanından önce
açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar
verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin
bilgi veya belgeler
MADDE 18.-
Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Ancak, bu bilgi
ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve
belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya
ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19.-
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından
önce açıklanması hâlinde;
a)
Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b)
Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya
da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d)
Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden
olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi
kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 20.-
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a)
Suç işlenmesine yol açacak,
b)
Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî
yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c)
Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek,
d)
Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını
ihlâl edecek,
nitelikteki
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929
tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanunu, 6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama
Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21.-
Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık
bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine,
meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak
bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının
gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden
haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla
açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22.-
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23.-
Kanunlarda ticarî sır olarak
nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar
tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması
kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24.-
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi
edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri
uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25.-
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece
kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin
düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden
etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları
saklıdır.
Kurum içi
görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26.-
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde
ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki
bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel,
istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan
kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve
kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi
kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve
mütalaa talepleri
MADDE 27.-
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28.-
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda
belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi
edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza
hükümleri
MADDE 29.-
Bu Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri
fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması
gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları
mevzuatta yer alan disiplin cezaları uygulanır. Bu Kanunla
erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
MADDE 30.-
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a)
Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b)
Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
c)
Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d)
Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim
sağlanan başvuru sayısını,
e)
Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı
ile bunların sonuçlarını,
gösterir bir
rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna
kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler.
Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları
raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları bakanlık
vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu,
söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her
yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine
gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31.-
Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin
belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını takip
eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak
Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32.-
Bu Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33.-
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
